Từ 10/09/2026: 6 lỗi lao động – BHXH doanh nghiệp hay mắc, mức phạt lên đến 150 triệu đồng
Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay Nghị định 12/2022 từ ngày 10/09/2026. Tóm tắt 6 lỗi doanh nghiệp hay mắc, mức phạt và việc nên rà soát ngay.

CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ TƯ VẤN TRÍ TÍN
Dịch vụ Kế toán – Thuế – Thủ tục Doanh nghiệp
⚠ Từ 10/09/2026: 6 lỗi lao động – BHXH doanh nghiệp hay mắc, mức phạt lên đến 150 triệu đồng
TP. Hồ Chí Minh, ngày 21 tháng 9 năm 2026
Kính gửi Quý Khách hàng,

Chủ doanh nghiệp cần biết (30 giây)
- Từ 10/09/2026, doanh nghiệp bị phạt gấp 2 lần mức của cá nhân. Với các lỗi về BHXH, mức phạt cao nhất là 150 triệu đồng cho mỗi lỗi.
- Ba lỗi hay gặp nhất: chậm đóng BHXH, ghi lương đóng BHXH thấp hơn thực tế, và ký hợp đồng lao động không bằng văn bản.
- Khoản BHXH còn nợ từ trước vẫn bị áp dụng mức mới nếu chưa đóng. Càng để lâu càng phải nộp thêm 0,03% mỗi ngày.
Kế toán cần làm
- Đối chiếu danh sách người đang tham gia BHXH với bảng lương và hợp đồng lao động: đủ người, đúng người.
- Kiểm tra mức lương đóng BHXH có khớp với tiền lương ghi trong hợp đồng.
- Liệt kê khoản BHXH còn nợ (nếu có) và đề xuất kế hoạch đóng bổ sung trong tuần này.
- Rà lại hợp đồng lao động: người nào chưa có bản văn bản thì ký bổ sung.
- Xác nhận không giữ bản chính CCCD, bằng cấp của nhân viên và không thu tiền, tài sản đặt cọc.
- Với lao động nước ngoài: kiểm tra giấy phép lao động còn hiệu lực và đúng vị trí công việc.
- Khi nộp hồ sơ tăng, giảm lao động ở cơ quan BHXH, đăng ký hoặc điều chỉnh luôn thông tin lao động.
Danh sách việc dành cho kế toán. Bấm "Gửi qua Zalo" bên dưới để chuyển đi.
Chưa rõ doanh nghiệp mình cần làm gì với lao động – BHXH? Kể tình huống, TRÍ TÍN xem giúp.
Từ ngày 10/09/2026, các mức phạt về lao động và bảo hiểm xã hội được quy định lại. Nếu doanh nghiệp còn nợ BHXH, ghi lương đóng BHXH thấp hơn thực tế, hoặc có nhân viên chưa ký hợp đồng bằng văn bản, đây là lúc nên rà soát. Các mức phạt dưới đây đều là mức áp dụng cho doanh nghiệp.
6 lỗi doanh nghiệp hay mắc và mức phạt
1. Chậm đóng BHXH bắt buộc (quá hạn đóng)
- Mức phạt đối với doanh nghiệp
- Nợ dưới 400.000 đồng tại thời điểm lập biên bản: cảnh cáo. Từ mức đó: phạt 12% – 15% số tiền chậm đóng, tối đa 150 triệu đồng. Buộc đóng đủ và nộp thêm 0,03%/ngày.
- Căn cứ
- Điều 43 (khoản 1, 3, 4)
2. Ghi lương đóng BHXH thấp hơn quy định
- Mức phạt đối với doanh nghiệp
- Bị coi là trốn đóng: phạt 18% – 20% số tiền trốn đóng, tối đa 150 triệu đồng. Buộc đóng đủ và nộp thêm 0,03%/ngày.
- Căn cứ
- Điều 44 (khoản 2, 3)
3. Không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người tham gia BHXH
- Mức phạt đối với doanh nghiệp
- Từ 10 triệu đồng (dưới 10 người lao động) đến 150 triệu đồng (từ 1.000 người), tùy số người vi phạm. Quá 60 ngày kể từ hạn đăng ký thì bị coi là trốn đóng, mức phạt cao hơn một chút.
- Căn cứ
- Điều 43 (khoản 2); Điều 44 (khoản 1)
4. Ký hợp đồng lao động không bằng văn bản (công việc từ 01 tháng trở lên)
- Mức phạt đối với doanh nghiệp
- Từ 4 triệu đồng (1 – 10 người) đến 50 triệu đồng (từ 301 người). Buộc ký lại hợp đồng bằng văn bản.
- Căn cứ
- Điều 15 (khoản 1, 3)
5. Giữ bản chính CCCD, bằng cấp của nhân viên; bắt đặt cọc tiền hoặc tài sản
- Mức phạt đối với doanh nghiệp
- Từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Buộc trả lại giấy tờ, tiền hoặc tài sản đã giữ, kèm tiền lãi.
- Căn cứ
- Điều 15 (khoản 2, 3)
6. Sử dụng lao động nước ngoài không có giấy phép lao động (hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp phép), hoặc giấy phép đã hết hiệu lực
- Mức phạt đối với doanh nghiệp
- Từ 60 triệu đồng (1 – 10 người) đến 150 triệu đồng (từ 21 người). Sử dụng lao động làm sai nội dung giấy phép: 10 – 20 triệu đồng cho mỗi người, tối đa 150 triệu đồng.
- Căn cứ
- Điều 13 (khoản 2, 5)
Chậm đóng vẫn là vi phạm
Nhiều doanh nghiệp nghĩ chỉ "trốn đóng" mới bị phạt nặng. Thực tế, quá hạn đóng BHXH đã thuộc hành vi chậm đóng. Hạn đóng là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo, và số tiền phải nộp thêm được tính theo từng ngày chậm.
Điều doanh nghiệp hay lo
Chậm đóng BHXH vài ngày có bị phạt không?
Quá hạn đóng là đã thuộc hành vi chậm đóng. Nếu số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản dưới 400.000 đồng thì chỉ bị cảnh cáo; từ mức đó bị phạt 12% – 15% số tiền chậm đóng, và luôn phải nộp thêm 0,03% mỗi ngày (Điều 43).
Đang nợ BHXH từ trước 10/09/2026 thì tính theo quy định nào?
Vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước ngày 10/09/2026 vẫn xử theo quy định cũ. Nếu khoản nợ vẫn còn chưa đóng thì vi phạm còn đang diễn ra, và áp dụng Nghị định mới (Điều 67). Cách an toàn nhất là khắc phục sớm.
Nợ kéo dài nhiều tháng thì bị phạt mấy lần?
Nếu các lần chậm đóng, trốn đóng ở những thời điểm khác nhau nhưng chưa bị xử lý và chưa hết thời hiệu, doanh nghiệp chỉ bị xử phạt như một hành vi, nhưng vi phạm nhiều lần sẽ là tình tiết tăng nặng (Điều 7, khoản 4).
Cơ quan BHXH có thể xử lý qua mạng không?
Có. Điều 6 cho phép xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra email, tài khoản điện tử và số điện thoại đã đăng ký với cơ quan bảo hiểm để không bỏ lỡ thông báo.
TRÍ TÍN có thể giúp
Nếu Quý khách hàng muốn rà soát nhanh hồ sơ lao động và BHXH của doanh nghiệp theo Nghị định mới, TRÍ TÍN có thể đối chiếu số liệu và chỉ ra chỗ cần điều chỉnh trước khi bị lập biên bản.
Dành cho kế toán: căn cứ và so sánh với Nghị định 12/2022
Những quy định chung cần nhớ
- Nghị định có hiệu lực từ 10/09/2026; cùng ngày, Nghị định 12/2022/NĐ-CP hết hiệu lực (Điều 66).
- Doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện bị phạt gấp 2 lần mức ghi trong Nghị định (Điều 7). Với các lỗi về BHXH, mức phạt tối đa là 150 triệu đồng cho mỗi lỗi.
- Thời hiệu xử phạt vi phạm về lao động và bảo hiểm xã hội là 01 năm (Điều 3).
- Vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước 10/09/2026 vẫn xử theo quy định cũ; vi phạm đã xảy ra nhưng còn tiếp diễn thì áp dụng Nghị định mới (Điều 67).
Có gì mới so với Nghị định 12/2022?
Cách phân loại lỗi BHXH
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Gộp chung ở Điều 39: chậm đóng, đóng sai mức, đóng thiếu người đều phạt 12% – 15%; trốn đóng phạt từ 100 đến 150 triệu đồng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Tách rõ chậm đóng (Điều 43) và trốn đóng (Điều 44). Lỗi đăng ký thiếu người phạt theo số người; lỗi ghi lương thấp phạt 18% – 20% số tiền trốn đóng.
Chậm đóng số tiền nhỏ
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Không có mốc cảnh cáo.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Nợ dưới 400.000 đồng tại thời điểm lập biên bản chỉ bị cảnh cáo.
Tiền phải nộp thêm
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Lãi bằng 2 lần lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Nộp thêm 0,03% mỗi ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng.
Chậm đóng ở nhiều thời điểm
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Chỉ nêu vi phạm nhiều lần là tình tiết tăng nặng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Các lần chậm đóng, trốn đóng chưa bị xử lý và còn thời hiệu chỉ bị xử phạt như một hành vi, kèm tình tiết tăng nặng (Điều 7, khoản 4).
Đăng ký thông tin lao động
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Chưa có điều riêng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Không đăng ký, điều chỉnh thông tin lao động khi nộp hồ sơ BHXH: phạt 10 – 40 triệu đồng tùy số người (Điều 12).
Xử lý vi phạm qua mạng
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Chưa có quy định riêng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Cho phép xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử (Điều 6).
Hợp đồng lao động, giữ giấy tờ, lao động nước ngoài
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Điều 9 và Điều 32.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Mức phạt giữ nguyên (Điều 15 và Điều 13).
Dành cho kế toán: căn cứ và so sánh với Nghị định 12/2022
Những quy định chung cần nhớ
- Nghị định có hiệu lực từ 10/09/2026; cùng ngày, Nghị định 12/2022/NĐ-CP hết hiệu lực (Điều 66).
- Doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện bị phạt gấp 2 lần mức ghi trong Nghị định (Điều 7). Với các lỗi về BHXH, mức phạt tối đa là 150 triệu đồng cho mỗi lỗi.
- Thời hiệu xử phạt vi phạm về lao động và bảo hiểm xã hội là 01 năm (Điều 3).
- Vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước 10/09/2026 vẫn xử theo quy định cũ; vi phạm đã xảy ra nhưng còn tiếp diễn thì áp dụng Nghị định mới (Điều 67).
Có gì mới so với Nghị định 12/2022?
Cách phân loại lỗi BHXH
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Gộp chung ở Điều 39: chậm đóng, đóng sai mức, đóng thiếu người đều phạt 12% – 15%; trốn đóng phạt từ 100 đến 150 triệu đồng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Tách rõ chậm đóng (Điều 43) và trốn đóng (Điều 44). Lỗi đăng ký thiếu người phạt theo số người; lỗi ghi lương thấp phạt 18% – 20% số tiền trốn đóng.
Chậm đóng số tiền nhỏ
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Không có mốc cảnh cáo.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Nợ dưới 400.000 đồng tại thời điểm lập biên bản chỉ bị cảnh cáo.
Tiền phải nộp thêm
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Lãi bằng 2 lần lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Nộp thêm 0,03% mỗi ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng.
Chậm đóng ở nhiều thời điểm
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Chỉ nêu vi phạm nhiều lần là tình tiết tăng nặng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Các lần chậm đóng, trốn đóng chưa bị xử lý và còn thời hiệu chỉ bị xử phạt như một hành vi, kèm tình tiết tăng nặng (Điều 7, khoản 4).
Đăng ký thông tin lao động
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Chưa có điều riêng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Không đăng ký, điều chỉnh thông tin lao động khi nộp hồ sơ BHXH: phạt 10 – 40 triệu đồng tùy số người (Điều 12).
Xử lý vi phạm qua mạng
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Chưa có quy định riêng.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Cho phép xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử (Điều 6).
Hợp đồng lao động, giữ giấy tờ, lao động nước ngoài
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ)
- Điều 9 và Điều 32.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới)
- Mức phạt giữ nguyên (Điều 15 và Điều 13).
Chưa rõ doanh nghiệp mình cần làm gì với lao động – BHXH? Kể tình huống, TRÍ TÍN xem giúp.
Kể tình huống của doanh nghiệp, chuyên viên TRÍ TÍN xem giúp. Miễn phí, không ràng buộc sử dụng dịch vụ.
Căn cứ pháp lý
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP ngày 15/07/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ 10/09/2026 (thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP)
⚠ Lưu ý khi sử dụng bài viết
Bài viết được TRÍ TÍN tổng hợp từ các văn bản pháp luật liên quan, giúp Quý Khách hàng nắm nhanh những điểm chính. Nội dung mang tính tham khảo chung, chưa xét đến hoàn cảnh riêng của từng doanh nghiệp và không phải ý kiến tư vấn pháp lý hay tư vấn thuế cho một trường hợp cụ thể. Quy định có thể được sửa đổi hoặc hướng dẫn thêm sau ngày đăng, vì vậy Quý Khách hàng vui lòng đối chiếu văn bản gốc trên vanban.chinhphu.vn khi áp dụng; TRÍ TÍN không chịu trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh do áp dụng nội dung bài viết mà chưa được tư vấn riêng. Với tình huống cụ thể của doanh nghiệp, mời Quý Khách hàng liên hệ trực tiếp TRÍ TÍN: chúng tôi sẽ rà soát hồ sơ thực tế và trả lời chính xác cho từng trường hợp.
Bài liên quan
Cần tư vấn cho tình huống cụ thể của doanh nghiệp?
Mỗi doanh nghiệp một đặc thù. Liên hệ TRÍ TÍN để được tư vấn đúng trường hợp trước khi thực hiện.



