Từ 10/09/2026: 6 lỗi lao động – BHXH doanh nghiệp hay mắc, mức phạt lên đến 150 triệu đồng
Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay Nghị định 12/2022 từ ngày 10/09/2026. Tóm tắt 6 lỗi doanh nghiệp hay mắc, mức phạt và việc nên rà soát ngay.
Đăng ngày 21/09/2026
CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ TƯ VẤN TRÍ TÍN
Dịch vụ Kế toán – Thuế – Thủ tục Pháp lý Doanh nghiệp
⚠ Từ 10/09/2026: 6 lỗi lao động – BHXH doanh nghiệp hay mắc, mức phạt lên đến 150 triệu đồng
TP. Hồ Chí Minh, ngày 21 tháng 9 năm 2026
Kính gửi Quý Khách hàng,
Từ ngày 10/09/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội. Bài này tóm tắt những gì chủ doanh nghiệp và kế toán cần nắm, bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Các mức phạt dưới đây đều là mức áp dụng cho doanh nghiệp.
Tóm tắt nhanh
- Nghị định có hiệu lực từ 10/09/2026; cùng ngày, Nghị định 12/2022/NĐ-CP hết hiệu lực (Điều 66).
- Doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện bị phạt gấp 2 lần mức ghi trong Nghị định (Điều 7). Với các lỗi về BHXH, mức phạt tối đa là 150 triệu đồng cho mỗi lỗi.
- Thời hiệu xử phạt vi phạm về lao động và bảo hiểm xã hội là 01 năm (Điều 3).
- Vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước 10/09/2026 vẫn xử theo quy định cũ. Vi phạm đã xảy ra nhưng đến nay còn tiếp diễn (ví dụ đang nợ BHXH chưa khắc phục) thì áp dụng Nghị định mới (Điều 67).
- Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn bị buộc khắc phục: đóng đủ tiền bảo hiểm còn thiếu và nộp thêm 0,03% mỗi ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng.
6 lỗi doanh nghiệp hay mắc
| Lỗi thường gặp | Mức phạt đối với doanh nghiệp | Căn cứ |
|---|---|---|
| 1. Chậm đóng BHXH bắt buộc (quá hạn đóng) | Nợ dưới 400.000 đồng tại thời điểm lập biên bản: cảnh cáo. Từ mức đó: phạt 12% – 15% số tiền chậm đóng, tối đa 150 triệu đồng. Buộc đóng đủ và nộp thêm 0,03%/ngày. | Điều 43 (khoản 1, 3, 4) |
| 2. Ghi lương đóng BHXH thấp hơn quy định | Bị coi là trốn đóng: phạt 18% – 20% số tiền trốn đóng, tối đa 150 triệu đồng. Buộc đóng đủ và nộp thêm 0,03%/ngày. | Điều 44 (khoản 2, 3) |
| 3. Không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người tham gia BHXH | Từ 10 triệu đồng (dưới 10 người lao động) đến 150 triệu đồng (từ 1.000 người), tùy số người vi phạm. Quá 60 ngày kể từ hạn đăng ký thì bị coi là trốn đóng, mức phạt cao hơn một chút. | Điều 43 (khoản 2); Điều 44 (khoản 1) |
| 4. Ký hợp đồng lao động không bằng văn bản (công việc từ 01 tháng trở lên) | Từ 4 triệu đồng (1 – 10 người) đến 50 triệu đồng (từ 301 người). Buộc ký lại hợp đồng bằng văn bản. | Điều 15 (khoản 1, 3) |
| 5. Giữ bản chính CCCD, bằng cấp của nhân viên; bắt đặt cọc tiền hoặc tài sản | Từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Buộc trả lại giấy tờ, tiền hoặc tài sản đã giữ, kèm tiền lãi. | Điều 15 (khoản 2, 3) |
| 6. Sử dụng lao động nước ngoài không có giấy phép lao động (hoặc giấy xác nhận không thuộc diện cấp phép), hoặc giấy phép đã hết hiệu lực | Từ 60 triệu đồng (1 – 10 người) đến 150 triệu đồng (từ 21 người). Sử dụng lao động làm sai nội dung giấy phép: 10 – 20 triệu đồng cho mỗi người, tối đa 150 triệu đồng. | Điều 13 (khoản 2, 5) |
Chậm đóng vẫn là vi phạm
Nhiều doanh nghiệp nghĩ chỉ "trốn đóng" mới bị phạt nặng. Thực tế, quá hạn đóng BHXH đã thuộc hành vi chậm đóng. Hạn đóng là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo, và số tiền phải nộp thêm được tính theo từng ngày chậm.
Có gì mới so với Nghị định 12/2022?
| Nội dung | Nghị định 12/2022/NĐ-CP (cũ) | Nghị định 283/2026/NĐ-CP (mới) |
|---|---|---|
| Cách phân loại lỗi BHXH | Gộp chung ở Điều 39: chậm đóng, đóng sai mức, đóng thiếu người đều phạt 12% – 15%; trốn đóng phạt từ 100 đến 150 triệu đồng. | Tách rõ chậm đóng (Điều 43) và trốn đóng (Điều 44). Lỗi đăng ký thiếu người phạt theo số người; lỗi ghi lương thấp phạt 18% – 20% số tiền trốn đóng. |
| Chậm đóng số tiền nhỏ | Không có mốc cảnh cáo. | Nợ dưới 400.000 đồng tại thời điểm lập biên bản chỉ bị cảnh cáo. |
| Tiền phải nộp thêm | Lãi bằng 2 lần lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề. | Nộp thêm 0,03% mỗi ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng. |
| Chậm đóng ở nhiều thời điểm | Chỉ nêu vi phạm nhiều lần là tình tiết tăng nặng. | Các lần chậm đóng, trốn đóng chưa bị xử lý và còn thời hiệu chỉ bị xử phạt như một hành vi, kèm tình tiết tăng nặng (Điều 7, khoản 4). |
| Đăng ký thông tin lao động | Chưa có điều riêng. | Không đăng ký, điều chỉnh thông tin lao động khi nộp hồ sơ BHXH: phạt 10 – 40 triệu đồng tùy số người (Điều 12). |
| Xử lý vi phạm qua mạng | Chưa có quy định riêng. | Cho phép xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử (Điều 6). |
| Hợp đồng lao động, giữ giấy tờ, lao động nước ngoài | Điều 9 và Điều 32. | Mức phạt giữ nguyên (Điều 15 và Điều 13). |
Điều doanh nghiệp hay lo, và thực tế thế nào
Chậm đóng BHXH vài ngày có bị phạt không?
Quá hạn đóng là đã thuộc hành vi chậm đóng. Nếu số tiền chậm đóng tại thời điểm lập biên bản dưới 400.000 đồng thì chỉ bị cảnh cáo; từ mức đó bị phạt 12% – 15% số tiền chậm đóng, và luôn phải nộp thêm 0,03% mỗi ngày (Điều 43).
Đang nợ BHXH từ trước 10/09/2026 thì tính theo quy định nào?
Vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước ngày 10/09/2026 vẫn xử theo quy định cũ. Nếu khoản nợ vẫn còn chưa đóng thì vi phạm còn đang diễn ra, và áp dụng Nghị định mới (Điều 67). Cách an toàn nhất là khắc phục sớm.
Nợ kéo dài nhiều tháng thì bị phạt mấy lần?
Nếu các lần chậm đóng, trốn đóng ở những thời điểm khác nhau nhưng chưa bị xử lý và chưa hết thời hiệu, doanh nghiệp chỉ bị xử phạt như một hành vi, nhưng vi phạm nhiều lần sẽ là tình tiết tăng nặng (Điều 7, khoản 4).
Cơ quan BHXH có thể xử lý qua mạng không?
Có. Điều 6 cho phép xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra email, tài khoản điện tử và số điện thoại đã đăng ký với cơ quan bảo hiểm để không bỏ lỡ thông báo.
Nên làm ngay trong tuần này
- Đối chiếu danh sách người đang tham gia BHXH với bảng lương và hợp đồng lao động: đủ người, đúng người.
- Kiểm tra mức lương đóng BHXH có đúng với tiền lương ghi trong hợp đồng hay không.
- Nếu còn khoản BHXH chưa đóng, đóng bổ sung sớm để tránh bị tính thêm 0,03% mỗi ngày.
- Rà lại toàn bộ hợp đồng lao động: đã có văn bản chưa, có người nào chỉ thỏa thuận miệng không.
- Không giữ bản chính CCCD, bằng cấp của nhân viên; không thu tiền hay tài sản đặt cọc để bảo đảm hợp đồng lao động.
- Với lao động nước ngoài: kiểm tra giấy phép lao động còn hiệu lực và đúng vị trí công việc.
- Khi nộp hồ sơ tăng, giảm lao động ở cơ quan BHXH, đăng ký hoặc điều chỉnh luôn thông tin lao động.
TRÍ TÍN có thể giúp
Nếu Quý khách hàng muốn rà soát nhanh hồ sơ lao động và BHXH của doanh nghiệp theo Nghị định mới, TRÍ TÍN có thể đối chiếu số liệu và chỉ ra chỗ cần điều chỉnh trước khi bị lập biên bản.
Căn cứ pháp lý
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP ngày 15/07/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ 10/09/2026 (thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP)
⚠ Lưu ý khi sử dụng bài viết
Bài viết được TRÍ TÍN tổng hợp từ các văn bản pháp luật liên quan, giúp Quý Khách hàng nắm nhanh những điểm chính. Nội dung mang tính tham khảo chung, chưa xét đến hoàn cảnh riêng của từng doanh nghiệp và không phải ý kiến tư vấn pháp lý hay tư vấn thuế cho một trường hợp cụ thể. Quy định có thể được sửa đổi hoặc hướng dẫn thêm sau ngày đăng, vì vậy Quý Khách hàng vui lòng đối chiếu văn bản gốc trên vanban.chinhphu.vn khi áp dụng; TRÍ TÍN không chịu trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh do áp dụng nội dung bài viết mà chưa được tư vấn riêng. Với tình huống cụ thể của doanh nghiệp, mời Quý Khách hàng liên hệ trực tiếp TRÍ TÍN: chúng tôi sẽ rà soát hồ sơ thực tế và trả lời chính xác cho từng trường hợp.
Cần tư vấn cho tình huống cụ thể của doanh nghiệp?
Mỗi doanh nghiệp một đặc thù. Liên hệ TRÍ TÍN để được tư vấn đúng trường hợp trước khi thực hiện.
