1. Chia lợi nhuận, cổ tức

Bản chất

Chủ nhận phần lợi nhuận sau thuế

Điều kiện chính

Xem mục 3

Thuế / xử lý

TNCN 5% (TNHH hai thành viên trở lên, cổ phần); miễn nếu chủ là cá nhân sở hữu TNHH một thành viên (mục 3)

2. Lương, thù lao

Bản chất

Trả công cho việc chủ làm thật

Điều kiện chính

Hợp đồng lao động, bảng lương, chứng từ chi trả

Thuế / xử lý

Thuế TNCN từ tiền lương, tiền công

3. Tạm ứng

Bản chất

Tiền ứng trước để chi công việc, sẽ quyết toán

Điều kiện chính

Có quy chế tạm ứng, người duyệt, thời hạn; phải làm bảng thanh toán tạm ứng kèm chứng từ gốc

Thuế / xử lý

Phải thanh toán bằng chứng từ chi cho công việc; phần dùng không hết phải hoàn trả hoặc trừ vào lương

4. Vay công ty

Bản chất

Chủ nợ công ty, phải trả lại

Điều kiện chính

Hợp đồng vay, phê duyệt đúng thẩm quyền, theo dõi riêng như khoản phải thu

Thuế / xử lý

Phải hoàn trả; theo dõi riêng như khoản phải thu

5. Giảm vốn điều lệ, rút vốn

Bản chất

Hoàn trả vốn góp

Điều kiện chính

Xem mục 4

Thuế / xử lý

Phần tăng thêm của giá trị vốn góp khi rút vốn chịu TNCN từ đầu tư vốn

TNHH hai thành viên trở lên

Ai quyết định

Hội đồng thành viên thông qua báo cáo tài chính năm, phương án sử dụng và phân chia lợi nhuận

Điều kiện để được chia

Đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và nghĩa vụ tài chính khác; sau khi chia vẫn thanh toán đủ nợ và nghĩa vụ tài sản đến hạn

TNHH một thành viên

Ai quyết định

Chủ sở hữu quyết định sử dụng lợi nhuận sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế và nghĩa vụ tài chính

Điều kiện để được chia

Không được rút lợi nhuận khi công ty chưa thanh toán đủ nợ và nghĩa vụ tài sản đến hạn

Công ty cổ phần

Ai quyết định

Đại hội đồng cổ đông quyết định mức cổ tức hằng năm

Điều kiện để được chia

Hoàn thành nghĩa vụ thuế và nghĩa vụ tài chính; đã trích lập các quỹ và bù đắp lỗ; sau khi trả vẫn thanh toán đủ nợ đến hạn. Cổ tức tiền mặt trả bằng đồng Việt Nam theo phương thức thanh toán quy định

Nợ nhà cung cấp chưa đến hạn thanh toán, và sau khi chia công ty vẫn trả đủ các khoản nợ đến hạn

Chia lợi nhuận

Điều kiện về nợ không bị vi phạm; vẫn phải đủ các điều kiện còn lại (thuế, quỹ, bù lỗ)

Căn cứ

Điều 69, 135 khoản 2

Có khoản nợ nhà cung cấp đã đến hạn mà chưa trả đủ

Chia lợi nhuận

Không được chia. Công ty TNHH một thành viên: chủ không được rút lợi nhuận

Căn cứ

Điều 77 khoản 6; Điều 69; Điều 135 khoản 2 điểm c

Chưa có nợ quá hạn, nhưng sau khi chia tiền còn lại không đủ trả các khoản nợ đến hạn

Chia lợi nhuận

Không được chia

Căn cứ

Điều 69; Điều 135 khoản 2 điểm c

Còn nợ thuế hoặc nghĩa vụ tài chính khác theo quy định (ví dụ bảo hiểm xã hội)

Chia lợi nhuận

Không được chia; phải hoàn thành trước

Căn cứ

Điều 69; Điều 76 khoản 2 điểm l; Điều 135 khoản 2 điểm a

TNHH hai thành viên trở lên

Cách được phép

Hoàn trả một phần vốn góp theo tỷ lệ nếu công ty hoạt động liên tục từ 02 năm kể từ ngày đăng ký thành lập và bảo đảm thanh toán đủ nợ, nghĩa vụ tài sản sau khi hoàn trả; hoặc công ty mua lại phần vốn góp của thành viên theo yêu cầu. Thông báo cơ quan đăng ký kinh doanh trong 10 ngày kể từ ngày hoàn thành

TNHH một thành viên

Cách được phép

Giảm vốn điều lệ: hoàn trả một phần vốn góp cho chủ nếu hoạt động liên tục từ 02 năm trở lên và bảo đảm thanh toán đủ nợ. Chủ chỉ được rút vốn bằng cách chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn điều lệ cho người khác; rút dưới hình thức khác thì chủ và người liên quan phải liên đới chịu trách nhiệm về nợ của công ty

Chuyển khoản sang tài khoản chủ, không ghi nội dung, không có quyết định

Rủi ro

Không xác định được bản chất, kế toán không có căn cứ ghi sổ. Có thể bị xem là chi không liên quan hoạt động kinh doanh (không được trừ khi tính thuế TNDN) hoặc khoản chủ còn nợ công ty

Chi tiêu cá nhân, gia đình bằng tiền công ty

Rủi ro

Trái nghĩa vụ tách biệt tài sản, chi phí không được trừ; thiếu chứng từ thì không đủ điều kiện chi phí

Ghi chi “lương chủ” cho chủ sở hữu TNHH một thành viên là cá nhân (hoặc chủ doanh nghiệp tư nhân)

Rủi ro

Không được trừ khi tính thuế TNDN. Thù lao trả cho thành viên Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị không trực tiếp điều hành cũng không được trừ

Ghi chi lương, tiền công mà thực tế không chi hoặc không có chứng từ

Rủi ro

Bị loại khỏi chi phí được trừ

Tạm ứng kéo dài, không làm bảng thanh toán tạm ứng

Rủi ro

Khoản tạm ứng không được quyết toán, thành khoản chủ nợ công ty

Rút “vốn” không qua thủ tục giảm vốn hoặc chuyển nhượng

Rủi ro

Chủ và người liên quan liên đới chịu trách nhiệm về nợ của công ty

Lấy lợi nhuận ra dưới tên lương, tạm ứng hoặc vay khi công ty còn nợ đến hạn chưa trả

Rủi ro

Không có căn cứ thực tế: lương không chi thật bị loại khỏi chi phí; tạm ứng, khoản vay không hoàn trả thành khoản chủ nợ công ty